0.0/5 овоз (0 овозҳо)

ВИЖАГИҲОИ КОРБАСТИ КАЛИМАҲОИ ГӮЙИШИИ ИФОДАКУНАНДАИ АСБОБҲОИ РӮЗГОР ДАР НАСРИ СОРБОН

Муаллиф (он)

Ӯзбеков С.В.

Чакидаи мақола

Вижагиҳои корбасти аносири гӯйишии мансуб ба асбобҳои рӯзгор дар осори Сорбон ба доираи таҳлил кашида шудааст. Зикр гардидааст, ки то ҳол дар лаҳҷашиносии тоҷикбахшида ба хусусиятҳои истифодаи калимаҳои гӯишӣ дар осори Сорбон ва таҳлили муқоисавии онҳо болаҳҷаҳои гуногуни тоҷикӣ таҳқиқи алоҳида сурат нагирифтааст. Таҳлили осори Сорбон ва муқоисаи он бо маводдилаҳҷаҳои муосири ҷанубиву шимолии тоҷикӣ нишон медиҳад, ки як қисмичунин унсурҳои луғавӣ гоҳ ба ҳамон шакли дар осори Сорбон зикршуда,гоҳ ба гунаи тағйирёфта ва гоҳ бо таҳаввулоти маъноӣ боқӣ мондаанд.Чунин хелҳои таҳаввулот дар ин гуна воҳидҳои луғавӣ баробар рӯйнадода, дигаргунии шаклӣ бештар, аммо таҳаввулоти маъноӣ камтар бавуқуъ омадаанд. Таъкид гардидааст, ки ҳарчанд дар осори Сорбон калимаҳои лаҳҷавии минтақаҳои шимолӣ бештар истифода шудаанд, дар мавридҳое, ки қаҳрамонҳои асар аз минтақаҳои ҷануб, ҷанубу шарқӣ ва ё марказии гӯйишҳои тоҷикон интихоб шудааст, ӯ ногузир калимаҳои мансуби ин минтақаҳо ба кор мегирад. Ҳамчунин қайд мегардад, ки суханвар аз гунанокии калимаҳои гӯйишӣ қаринаеро интихоб мекунад, ки аз лиҳози таркиби овозиву маъноӣ ба забони адабӣ наздиктар аст.

Калидвожаҳо

насри муосири тоҷик; эҷодиёти Сорбон; калимаҳои гӯйишӣ; асбобҳои рӯзгор; шеваҳои забони тоҷикӣ; таҳлили қиёсӣ; лаҳҷаҳои шимолӣ; лаҳҷаҳои ҷанубӣ; ҷанубу шарқӣ калимаҳои гуишӣ ё лаҳчавӣ

Пайнавишт

1. Бурҳон, Муҳаммадҳусайн. Бурҳони қотеъ. Ҷилдҳои 1–2. –Душанбе: Адиб, 1993. - 416 с.

2. Грамматикаи забони адабии ҳозираи тоҷик. Қисми 1. Фонетика. Морфология.–Душанбе: Дониш, 1985.–355 с.

3. Ғаффоров Р. Нависанда ва забон. –Душанбе:Ирфон, 1977. -208 с.

4. Забони адабии ҳозираи тоҷик. Қисми 1. Лексикология, фонетика, морфология. Китоби дарсӣ барои факултетҳои филологияи мактабҳои олӣ.–Душанбе: Ирфон, 1973.–451 с.

5. Исмоилов Ш. Як омили халқияти забони асари бадеӣ.- Душанбе, 2012. -120 с.

6. Лившиц В.Л. Согдийские слова в таджиском языке. // Известия АН Тадж.ССР. –Сталинабад, 1957. -№12. –С. 34-43.

7. Маҳмудов М., Ҷӯраев Ғ., Б.Бердиев. Фарҳанги гӯйишҳои ҷанубии забони тоҷикӣ. (нашри дуюм бо илова ва тасҳеҳ). -Душанбе: Дониш, 2017. -846 с.

8. Наҷот, Доро. Фарҳанги Доро (луғатномаи барчидаи тафсирӣ ва решашинохтӣ). Ҷилди 1-2. Душанбе, 2021, -658+698 с.

9. Обидов У. Шеваи “Ҷабал-ул-сироҷ” (Афғонистони шимолӣ). –Душанбе: Дониш, 1977. -326 с.

10. Сорбон. Куллиёт. Ҷилди I. -Душанбе: Эҷод, 2009. - 488 с.

11. Сорбон. Куллиёт. Ҷилди III. — Душанбе: Эҷод, 2009. - 408 с.

12. Сорбон. Куллиёт. Ҷилди VI. — Душанбе: Эҷод, 2009. - 432 с.

13. Сорбон. Куллиёт. Ҷилди VII. — Душанбе: Эҷод, 2009. - 400 с.

14. Сорбон. Куллиёт. Ҷилди IX. — Душанбе: Эҷод, 2009. - 420 с.

15. Убайдов Ф. Ҳифозати вожаҳои аслӣ ва иқтибосии даврони куҳани забони тоҷикӣ дар лаҳҷаи Мастчоҳ (дар асоси маводи зерлаҳҷаи поён). –Хуҷанд: Андеша, 2012. -172 с.

16. Ӯзбеков С. Вожаномаи гӯиши Андарақ. –Хуҷанд: Ношир, 2020. - 200 с.

17. Фарҳанги забони тоҷикӣ. Ҷилдҳои 1–2. Москва: Советская энциклопедия, 1969. –951+949 с.

18. Фарҳанги тафсирии забони тоҷикӣ. Ҷилдҳои 1–2. - Душанбе: Пажӯҳишгоҳи забон ва адабиёти ба номи Рӯдакӣ, 2008. –950+945 с.

19. Ҳасанов А. Унсурҳои луғавӣ ва сарфию наҳвии осори садаҳои Х–ХIII дар гӯишҳои шимолӣ (бахши Фарғонаи ғарбӣ).–Хуҷанд: Нури маърифат, 2003.–253 с.