Дарзабоншиносиимуқоисавӣякеазмасоилимуҳиммуайянкарданитаносубизабонҳоимуоқисашавандамаҳсубмеёбад. Забонҳоимуқоисашавандаиҳамҷаворвижагиҳоиэкстралингвистиихудродорандваонҳобоядмавриди омӯзиш қарор гиранд. Баъзе азинҷанбаҳодармисолизабонҳоитоҷикӣваӯзбекӣба риштаи таҳлил кашида шудаанд. Зикр шудааст, ки дарталаффузиӯзбекзабонҳокалимаҳоисе, ҳафта, сомон вобаста ба хусусиятҳои талаффузи овозҳои e, h, a сӣ, хафта, самонталаффузмешавад. Таносуби овоии забонҳои тоҷикиву ӯзбекӣ дар сатҳи фонетика ва фонология фарқ ва умумияти зиёд касб кардааст, ки се омили асосӣ дорад: ҳамҷавориву ҳамзистии иҷтимоиву сиёсӣ ва этнолингвистии таърихӣ; ягонагии хат ва алифбои арабиасос барои ҳар ду халқ дар муддати тӯлонӣ то қабули алифбои лотинӣ ва кириллӣ. Сеюм, таъсири забон ва адабиёти тоҷикиву форсӣ ба тамаддуни мардуми ӯзбек, ки беҳтарин унсурҳояшро пазируфта, баҳри рушду инкишофи забон ва адабиёти худ истифода кардааст.
забоншиносии муқоисавӣ; забони тоҷикӣ; забони ӯзбекӣ; хусусиятҳои экстразабоншиносӣ; таносуби забонҳои мавриди муқоиса; вижагиҳои талаффузи овоз; омилҳои асосии таносуб
1. Абдуазизов А. Ӯзбек тили фонологияси ва морфологияси [Матн] / А. Абдуазизов. –Тошкент:Ӯқитувчи, 1992. – 136 б.
2. Абдуқодирий М. Қавоиди лисони туркий [Матн] / М. Абдуқодирий. - Дар саодат, 1905. - 43 б.
3. Бердиалиев А. Ӯзбек ва тожик лисоний алоқаси асослари. Олий ӯқув юртлари филология факултети талабалари учун қӯлланма / А. Бердиалиев, М.Т. Зокиров Фарғона, 2018. - С. 48-52.
4. Бердиалиев А. Ӯзбек ва тожик контрастив тилшунослиги асослари. Олий ӯқув юртлари филология факультети талабалари учун дарслик-қӯлланма /А. Бердиалиев. - Хуҷанд: Нури маърифат, 2019. - 57-62 б.
5. Бобомуродов Ш., Мухторов З. Фарҳанги истилоҳоти забоншиносӣ [Матн] / Ш. Бобомуродов, З. Мухторов. - Душанбе: ДМТ, 2016. - 428 с.
6. Гулямов Х.Г. Узбекско-таджикские языковые связи [Текст]: (Лексико-этимол. исслед.) / Х. Гулямов. - Ташкент: Фан, 1983. -167 с.
7. Қӯрғонов З. Забони адабии ҳозираи тоҷик (овошиносӣ). Комплекси таълимию методӣ барои донишҷӯёни факултаҳои филологияи тоҷики макотиби олӣ [Матн] / З. Қӯрғонов. - Хуҷанд: Ношир, 2016. – 152 с.
8. Маҳкамов Н. ва Эрматов И. Тилшунослик терминларининг изоҳли луғати [Матн]. Тошкент: «Фан», 2013. - 176 б.
9. Хаскашев Т.Н. Просодика. - Душанбе: Маориф, 1983. - 102 с.
10.Хаскашев Т.Н. Фонетикаи забони адабии тоҷик [Матн] / Т. Хаскашев. – Душанбе: Маориф, 1989. - 200 с.
11.Ҳасанзода А. Сурати дигари забони аслии куҳан [Матн] / А. Ҳасанзода Хуҷанд: Нури маърифат, 2024. - 240 с.
12.Шокиров Т.С. Истилоҳ ва истилоҳшиносӣ [Матн] / Т.С. Шокиров - Хуҷанд: Дабир, 2024. - 164 с.