Мафҳуми "хизмат" дар қаринаи одоби хизмат ба волидон дар забоншиносии тоҷикӣ баррасӣ шудааст. Воҳидҳои луғавӣ, мақолу зарбулмасал ва ибораҳои рехта, ки тасаввуроти анъанавии тоҷиконро дар бораи вазифа, эҳтиром, ғамхорӣ ва миннатдории маънавии фарзандон нисбат ба волидон инъикос мекунанд, таҳлил карда шудаанд. Таҳқиқот дар асоси мисолҳо аз матни асарҳои бадеӣ, инчунин аз Мероси миллии фарҳангии тоҷикон (МФТ) сурат гирифтааст. Ба ҷанбаҳои ахлоқӣ ва аксиологии мафҳуми "хизмат" таваҷҷуҳи махсус дода шудааст, ки хусусиятҳои ҳувияти миллиро ошкор мекунанд. Мафҳуми "хизмат" мафҳуми арзишӣ аст, арзиш бошаднуқтаи назар, рафтор, мақсад ва муносибатҳоро нисбат ба ҷаҳони атроф ташаккул медиҳад. Рамзҳои арзишӣ ба инъикоси семантикаи забони табиии инсон мусоидат мекунанд ва хусусиятҳои фарҳанги маънавии халқро ошкор менамоянд. Консепти мазкур ҳамчунин ба сифати мафҳуми алоҳидаи "хизмати падар" ва "хизмати модар" баррасӣ мешавад, ки ба амиқтар ошкор сохтани фарқ, нишон додани вижагии фарҳангӣ ва ахлоқии онҳо,сабаби дар доираи низоми анъанавии арзишҳо сатҳҳои гуногуни умқи ахлоқӣ доштани онҳо имкон медиҳад. Ба тариқи шоҳид ашъори шоирони гуногун, ки ба мавзуи хизмат ба волидон бахшида шудаанд, оварда шудаанд, ки мудаллалсозии мақоларо тақвият мебахшанд ва умқи анъанавии ин мафҳумҳоро таъкид мекунанд.
консепти “хизмат”; ахлоқ; хизмат ба волидон; фарҳанги тоҷикӣ; лингвофарҳангшиносӣ; ҳувият; рамзҳои арзишӣ
1. Аль-Газали. Нашат ал-муридин / Аль-Газали // Собр. соч. по этике и суфизму. – Санкт-Петербург: Восточная литература, 2007. – 242 с.
2. Давлатмирова М.Б. Ценностная символика как отражение культурного кода таджикского народа / М.Б. Давлатмирова // Вестник университета (Российско-Таджикский (Славянский) университет). – Душанбе, 2023. - № 4 (82). – С. 149-158.
3. Искандарова, Д. М. Исследования по лингвокультурологии и когнитивной лингвистике в таджикском языкознании / Д. М. Искандарова // Вестник университета (Российско-Таджикский (Славянский) университет). – Душанбе, 2023. – № 3(81). – С. 58-70.
4. Кубрякова Е.С. Язык и знание. – Москва: Языки славянской культуры, 2004 / Кубрякова Е.С. – 556 с.
5. Карасик В.И. Языковой круг: личность, концепты, дискурс / Карасик В.И. – Волгоград: Перемена, 2002. – 476 с.
6. Мухаммадрасули Раджаби Иброхимзода. Наставление перед смертью / Мухаммадрасули Раджаби Иброхимзода.– Душанбе: Ирфон, 2012. – 208 с. (на тадж. яз.)
7. Рахмонзода А. Таджикская семья: обычаи и традиции / Рахмонзода А. – Душанбе: Адиб, 1999. – 112 с.
8. Юсуфзода Р. Воплощение идей таджикского народа / Юсуфзода Р.– Душанбе: Ирфон, 1983. – 168 с.
9. Важность благого отношения к родителям [Электронный ресурс]. – Режим доступа: https://asar-forum.com/viewtopic.php?t=11762 (дата обращения: 28.04.2025).
10.Национальный корпус таджикского языка [Электронный ресурс] – Режим доступа: https://tajik-corpus.org/ (дата обращения: 28.04.2025).