0.0/5 овоз (0 овозҳо)

АЗ СУЛТОН ТО АВОМ: ДОИРАИ АХБОРДЕҲОНИ «МИНЕРАЛОГИЯ»-И АБУРАЙҲОН БЕРУНӢ

Муаллиф (он)

Бобоев Ю.А.

Чакидаи мақола

Маълумоти ахбордеҳони «Минералогия»-и Абурайҳон Берунӣ гирд оварда шудааст. Зикр гардидааст, ки ба истиснои қайдҳои ҷудогона ин масъала аз мадди назари муҳаққиқон берун мондааст. Мақсади кор таҳлил ва муайян кардани маълумоти ахбордеҳон роҷеъ ба сангҳои қимматбаҳо ва маъданҳо, филиззот ва хӯлаҳои онҳо ҳангоми навиштани «Минералогия» ба шумор меравад. Таъкид карда шудааст, ки доираи ахбордеҳони «Минералогия» хеле фарох буда, султон, ашрофзодагон, сафирон, олимон, ашхоси марбут ба коркарди сангҳои қиматбаҳо – заргарон, сангбуррон ва суфтагарон, кӯҳканҳо, тоҷирон, сайёҳон ва баҳрнавардонро фаро мегирад. Бе истисно маълумоти ҳамаи ахбордеҳони номбурда ҷамъварӣ ва баррасӣ гардида,масъалаҳои асосие, ки онҳо фаро гирифтаанд, муайян карда шудаанд. Ҳаматарафа ва гунногунмазмун будани маълумоти ахбордеҳони асосии Берунӣ- бародарони заргар - Ҳасан ва Ҳусайн аз шаҳри Рай махсус таъкид карда шудааст. Муносибати хоссаи Берунӣ ба ҳикояҳои шубҳангез зикр шуда, усулҳои санҷиши дурустии онҳо тавсиф гардидаанд.

Калидвожаҳо

Абурайҳон Берунӣ; «Минералогия»; минералҳо; сангҳои қиматбаҳо; филиззот ва хӯлаҳо; ахбордеҳ; бародарон Ҳасан ва Ҳусайн аз Рай; султон; заргар; суфтагар

Пайнавишт

1. Беленицкий, А.М. Место минералогического трактата Бируни в истории восточной минералогии / А.М. Беленицкий // Леммлейн, Г.Г. Минералогические сведения в трактате Бируни // Ал-Бируни, Абу-р-Райхан Мухаммед ибн Ахмед. Собрание сведений для познания драгоценностей (Минералогия) / Абу-р-Райхан Мухаммед ибн Ахмед ал–Бируни. – Москва: Изд. АН СССР, 1963. – С. 402-418.

2. Беруни, Абу Райхан. Фармакогнозия в медицине (Китаб ас–Сайдана фи–т–тиб(б) / Абу Райхан Беруни // Избр. произведения. – Ташкент: Фан, 1974. – Т. IV. – 1120 с.

3. Берунӣ, Абурайҳон. Осор–ул–боқия / Абурайҳон Берунӣ. – Душанбе: Ирфон, 1990. – 432 с.

4. Ал-Бируни, Абу-р-Райхан Мухаммед ибн Ахмед. Собрание сведений для познания драгоценностей («Минералогия») / Абу-р-Райхан Мухаммед ибн Ахмед ал–Бируни. – Москва: Изд. АН СССР, 1963. – 518 с.

5. Ал-Бируни, Абу-р-Райхан Мухаммед ибн Ахмед. Собрание сведений для познания драгоценностей («Минералогия») / Абу-р-Райхан Мухаммед ибн Ахмед ал–Бируни. – 2-е изд., доп. и испр. – Санкт-Петербург: Петербургское лингвистическое общество, 2011. – 600 с.

6. Бобоев, Ю. Этнологические этюды в «Минералогии» Беруни / Ю. Бобоев // Семья в истории Центральной Азии: новые перспективы изучения. – Берлин: Klaus Schwarz Verlag, 2017. – С.331-337.

7. Булгаков, П.Г. Жизнь и труды Беруни / П.Г. Булгаков. – Ташкент: Фан, 1973. – 428 с.

8. Ғиёсов,Н. Наср ибни Ҳасани Фирӯзон / Н.Ғиёсов // Донишномаи Сомониён. – Ҷ.2. – Хуҷанд: Нури маърифат, 2011. – С. 65.

9. Деҳхудо, А. Шоҳдиз / А. Деҳхудо [Электронный ресурс]// Луғатнома Режим доступа: https://vajehyab.com/dehkhoda/ شاه-دژ?q=شاهدژ (дата обращения: 29.05.2026).

10.Леммлейн, Г.Г. Минералогические сведения в трактате Бируни / Г.Г. Леммлейн // Абу–р–Райхан Мухаммед ибн Ахмед ал–Бируни. Собрание сведений для познания драгоценностей («Минералогия»). – Москва: Изд. АН СССР, 1963. – С.292-418.

11.Тимохин, Д.М. Сведения о султане Махмуде Газневив в сочинении ал-Марвази «Табаи ал-хаййаван» / Д.М. Тимохин // Вестник БНЦ СО РАН. Исторические исследования и археология. – 2022. - №1. – С.95-102.

12.Hashimi, M. Y. Die Quellen des Steinbuches des Beruni / M.Y. Hashimi. - Dissertation. – University of Bonn, 1935. – 47s.