0.0/5 овоз (0 овозҳо)

МУНОСИБАТИ ПАРАДИГМАВИИ НИЗОМИ ФОНЕТИКӢ- ФОНОЛОГӢ ДАР ЗАБОНҲОИ ТОҶИКӢ ВА ӮЗБЕКӢ

Муаллиф (он)

Юнусова З.У.

Чакидаи мақола

Низоми истилоҳоти фонетикиву фонологӣ ва нақши парадигматика дар танзими онҳо нишон дода шудааст. Таъкид рафтааст, ки низоми фонетикӣ хеле устувор буда, нисбат ба низоми соҳаҳои дигар хеле кам ба тағйирот дучор шудааст. Зикр гардидааст, ки низоми фонетикиву фонологӣ ва муносибати парадигмавӣ дар танзими овозҳову фонемаҳо омили асосӣ маҳсуб ёфта, асоси фонема, вожа ва ҷумларо ташкил медиҳад. Муносибати парадигмавии низоми фонетикаву фонология ба истилоҳоти соҳавии забонҳои муқоисашаванда низ таъсири амиқ мерасонад. Дар натиҷаи чунин таъсир парадигмаи муқоисавии унсурҳои забон ба миён омада, омили ташаккули унсурҳои фонетикиву фонологӣ гардиданд. Дар ин доира ба ҳам овардани унсурҳои фонетикиву фонологии ҳар ду забон ва баррасии умумияту фарқи онҳо хеле муҳим аст. Дар мисоли низоми садонокҳову ҳамсадоҳо такмили муносибати парадигмавӣ дар низоми мазкур нишони дода шудааст.

Калидвожаҳо

забон; истилоҳот; низом; фонетика; фонология; овоз; фонема; садонокҳо; ҳамсадоҳо; парадигма

Пайнавишт

1. Абдуазизов А. Ӯзбек тили фонологияси ва морфологияси / А. Абдуазизов. – Тошкент: Ӯқитувчи, 1992. –136 б.

2. Бобомуродов Ш., Мухторов З. Фарҳанги истилоҳоти забоншиносӣ / Ш. Бобомуродов, З. Мухторов. – Душанбе: ДМТ, 2016. – 428 с.

3. Бузургзода Л. Фонетикаи забони адабии тоҷик / Л. Бузургзода. – Ленинград: ЛГУ, 1940. – 72 с.

4. Бузургзода Л., Ниёзмуҳаммадов Б. Грамматикаи забони тоҷик / Л. Бузургзода, Б. Ниёзмуҳаммадов. – Сталинобод: НДТ, 1949. – 146 с.

5. Грамматикаи забони тоҷикӣ. Фонетика ва морфология (китоби дарсӣ барои мактабхои олӣ ). – Душанбе: НДТ, 1956. – С. 20—23.

6. Забони адабии ҳозираи тоҷик. Қисми I. Лексикология. Фонетика. Морфология (китоби дарсӣ барои факултетҳои филологияи мактабҳои олӣ). - Душанбе: Ирфон 1973. – 462 с.

7. Кабиров Ш. Равобит ва ҳамнишинии воҳидҳои забон дар занҷираи гуфтор. – Душанбе: ДММТ, 2021. – 320 с.

8. Маҷидов Ҳ. Забони адабии муосири тоҷик. Ҷ. 1. Луғатшиносӣ. – Душанбе: Деваштич, 2007. – 230 с.

9. Расторгуева В. С. Краткий очерк фонетики таджикского языка. (учебное пособие для филологических факультетов таджикских вузов). – Сталинабад: Госиздат, 1955. – 80 с.

10. Соколова В. С. Фонетика таджикского языка. – Москва; Ленингад: ЛГУ, 1949. – 168 с.

11. Соссюр Ф. де. Курс общей лингвистики. – Екатеринбург: Изд-во Урал. ун-та, 1999. – 432 с.

12. Убайдуллоев Р. М. Таджикский вокализм // Ученые записки ДГПИ. – Т. 90. Серия: Иностранные языки. – Душанбе: Ирфон, 1974. – С. 193-215.

13.Файзов М. Таджикское литературное произношение / М. Файзов. – Душанбе: Дониш, 1985. – 94 с.

14. Хаскашев Т.Н. Фонетикаи забони адабии тоҷик. – Душанбе: Маориф, 1989. – 200 с.

15. Хоҷа Давлатбек. Ташаккул ва таҳаввули илми забоншиносии форсу тоҷик дар асрҳои миёна. –Душанбе: Диловар, 1998. – 152 с.