0.0/5 овоз (0 овозҳо)

СИЁСАТИ ИСТЕЪМОРИИ ИМПЕРИЯИ РУСИЯ ВА ТАШАККУЛИ САРҲАДҲО ДАР ОСИЁИ МАРКАЗӢ (1865–1917)

Муаллиф (он)

Салимов Ф.Н.

Чакидаи мақола

Механизмҳое таҳлил мешаванд, ки тавассути онҳо сиёсати мустамликавии империяи Русия дар Осиёи Марказӣ солҳои 1865–1917 фазои сарҳаддии кишвари Туркистонро ба низоми иерархии идорашавандаи вилоятҳо, протекторатҳо, марзҳои шартномавӣ ва тарҳҳои гумрукию коммуникатсионӣ табдил дода буд. Ҳадафи кор муайян намудани робитаи байни истилои ҳарбӣ, барасмиятдарории ҳуқуқӣ, делимитатсияи дипломатии сарҳадҳо ва ҳамгироии иқтисодии минтақа мебошад. Бар пояи санадҳои меъёрӣ, созишномаи соли 1895 ва таърихнигории муосири тоҷикӣ, русӣ ва минтақавӣ нишон дода мешавад, ки сарҳад на танҳо вазифаи дифоӣ, балки пеш аз ҳама вазифаи маъмурию тақсимотиро иҷро мекард. Хулоса шудааст, ки модели дерини империявӣ нобаробарии ҳуқуқӣ, парокандагии институтсионалӣ ва дарки хаттии фазоро таҳким бахшид, ки як қисми онҳо дар амалияҳои ҳудудии минбаъда низ муҷаддадан мавриди истифода қарор гирифтанд.

Калидвожаҳо

Осиёи Марказӣ; империяи Русия; сиёсати мустамликавӣ; кишвари Туркистон; протекторат; делимитатсияи сарҳад

 

Пайнавишт

1.     Халфин Н. А. Политика России в Средней Азии (1857–1868) / Н. А. Халфин. – Москва: Издательство восточной литературы, 1960. – 272 с. URL: https://militera.lib.ru/research/halfin_na1/index.html (дата обращения: 1.12.2025).

2.     Каримова К. О. Социально-экономическое положение Северного Таджикистана во второй половине XIX – начале ХХ вв. (по материалам ревизии комиссии сенатора графа К. К. Палена): дис. ... канд. ист. наук. – Душанбе, 2022. URL: https://tnu.tj/Dissertatsii/ KarimovaKO /KarimovaKO.pdf (дата обращения: 11.12.2025).

3.     Исмоилова М. Б. История англо-русского соперничества в Средней Азии (1810–1896 гг.): автореф. дис. ... канд. ист. наук / М. Б. Исмоилова. – Душанбе, 2025.

4.     Абдураззоков Ш. Р. Средняя Азия в условиях англо-русского торгово-экономического соперничества (вторая половина XIX – начало ХХ вв.): автореф. дис. ... канд. ист. наук / Ш. Р. Абдураззоков. – Душанбе, 2025. URL: https://tnu.tj/avtorefi/avtorefiAbdurazzoqovSh.pdf (дата обращения: 3.03.2026).

5.     Масов Р., Дубовицкий В. Присоединение Средней Азии к России: события через призму трех веков / Р. Масов, В. Дубовицкий // Россия и мусульманский мир. 2014. № 10 (268). С. 69–92. URL: https://cyberleninka.ru/article/n/prisoedinenie-sredney-azii-k-rossii-sobytiya-cherez-prizmu-treh-vekov (дата обращения: 1.12.2025).

6.     Васильев Д. В. Российский колониализм в Центральной Азии: определяя время и место / Д. В. Васильев // Журнал фронтирных исследований. 2022. Т. 7, № 1 (25). С. 58–73. DOI: 10.46539/jfs.v7i1.369. URL: https://doi.org/10.46539/jfs.v7i1.369 (дата обращения: 7.12.2025).

7.     Мамадалиев И. Россия и Средняя Азия: особенности колониально-административной системы управления во второй половине XIX – начале XX века / И.А. Мамадалиев. – Худжанд: Ношир, 2013. – 400 с.

8.     Напалкова И. Г. Административные реформы управления национальными окраинами Российской империи (в XIX – начале XX вв.) / И. Г. Напалкова // Вестник Чувашского университета. 2011. № 4. С. 77–82. URL: https://cyberleninka.ru/article/n/administrativnye-reformy-upravleniya-natsionalnymi-okrainami-rossiyskoy-imperii-v-xix-nachale-xx-vv (дата обращения: 7.12.2025).

9.     Волков А. П., Попов В. В. Развитие военно-административного управления в российской Средней Азии во второй половине XIX в. / А. П. Волков, В. В. Попов // Общество: философия, история, культура. 2019. № 8 (64). С.  76–81. DOI: 10.24158/fik.2019.8.12. URL: https://doi.org/10.24158/fik.2019.8.12 (дата обращения: 7.12.2025).

10.Рагимова П. Ф. Особенности национальной политики Российской империи в конце XIX – начале XX века / П. Ф. Рагимова // Среднерусский вестник общественных наук. 2014. № 5 (35). С. 134–141. URL: https://cyberleninka.ru/article/n/osobennosti-natsionalnoy-politiki-rossiyskoy-imperii-v-kontse-xix-nachale-xx-veka (дата обращения: 8.03.2026).

11.Почекаев Р. Ю. Российский фактор правового развития Средней Азии: 1717–1917. Юридические аспекты фронтирной модернизации / Р. Ю. Почекаев. – Москва: Изд. дом Высшей школы экономики, 2020. 328 с. URL: https://id.hse.ru/data/2020/01/14/1514476885/Почекаев_текст_сайт. pdf (дата обращения: 1.12.2025).

12.Махмудова Н. Б. Сенаторская ревизия графа К. К. Палена в Туркестане: причины, ход, последствия / Н. Б. Махмудова // Метаморфозы истории. 2016. № 7. С. 134–150. URL: https://cyberleninka.ru/article/n/senatorskaya-reviziya-grafa-k-k-palena-v-turkestane-prichiny-hod-posledstviya (дата обращения: 8.03.2026).

13.Шушкова М. Е. Реформа управления Туркестанским краем в начале XX в.: разногласия между С.-Петербургом и Ташкентом / М. Е. Шушкова // Новый исторический вестник. 2012. № 2 (32). С. 6–19. URL: https://cyberleninka.ru/article/n/reforma-upravleniya-turkestanskim-kraem-v-nachale-xx-v-raznoglasiya-mezhdu-s-peterburgom-i-tashkentom (дата обращения: 1.12.2025).

14.Полное собрание законов Российской империи. Собр. 2-е. Т. 40. 1865. Отд. 1. № 42372. Временное Положение об управлении Туркестанской областью. СПб.: Тип. II Отд-ния Собств. е. и. в. Канцелярии, 1867. С. 876–881. URL: http://dlib.rsl.ru/rsl01003000000/rsl01003821000/rsl01003821686/rsl01003821686.pdf (дата обращения: 7.12.2025).

15.  Положение об управлении Туркестанского края: [утв. 12 июня 1886 г.]. СПб., 1886. С. 649–703. URL: https://rusneb.ru/catalog/000199_000009_003547474/ (дата обращения: 1.12.2025).

16.Шевцов В. В., Крупенкин Е. Н. Протекторат как форма политики Российской империи в Средней Азии / В. В. Шевцов, Е. Н. Крупенкин // Вестник Томского государственного университета. История. 2024. № 91. С. 90–96. DOI: 10.17223/19988613/91/10. URL: https://cyberleninka.ru/article/n/protektorat-kak-forma-politiki-rossiyskoy-imperii-v-sredney-azii (дата обращения: 7.12.2025).

17.Почекаев Р. Ю. Включение Бухарского эмирата и Хивинского ханства в таможенную черту Российской империи (1895 г.) / Р. Ю. Почекаев // Право. Журнал Высшей школы экономики. 2016. № 3. С. 172–184. DOI: 10.17323/2072-8166.2016.3.172.184. URL: https://law-journal.hse.ru/article/view/20279 (дата обращения: 8.03.2026).

18.Agreement between the Governments of Great Britain and Russia with regard to the Spheres of Influence of the Two Countries in the Region of the Pamirs. London, March 11, 1895. Treaty Series. 1895. No. 8. URL: https://treaties.fcdo.gov.uk/data/Library2/pdf/1895-TS0008.pdf (датаобращения: 11.02.2026).

19.Салимов Ф.Н. Административное разделение Средней Азии в период Российской империи: последствия и современные реалии / Ф.Н. Салимов // Вестник Таджикского национального университета. – Душанбе, 2025. - №9. – С.11-23.

20.  Алимджанов Б. А. А. Н. Куропаткин и экономическая политика Российской империи в Центральной Азии / Б. А. Алимджанов // Юридическая наука: история и современность. 2019. № 8. С. 93–103. URL: https://www.academia.edu/42808779 (дата обращения: 7.12.2025).

 

Таърихи нашр

Четверг, 02 Июль 2026

Индексатсияи маҷалла

Дӯстони мо

Воридшави ба сомона

8494770
Имрӯз
Рӯзи гузашта
Ҳафтаи ҷорӣ
Ҳафтаи гузашта
Моҳи ҷорӣ
Моҳи гузашта
Ҳама рӯз
2618
3491
19591
22629
8834
98543
8494770

Прогноз Сегодня
6888


IP-и Шумо216.73.216.19